Het is bekend dat in de natuur zijn een substantiële bijdrage levert aan de individuele mentale gezondheid. Deze effecten zijn zo sterk dat wanneer je een muur van de kamer groen verft of naar plaatjes van bomen op jouw GSM kijkt, dit al jouw gezondheid bevordert. Op populatieniveau vinden in vergelijkbare wijken minder agressie-incidenten plaats en wordt een hogere mate van onderlinge cohesie gerapporteerd wanneer er meer groen aanwezig is. Er lijkt sprake te zijn van zo een sterke connectie met andere natuur, dat mensen niet gedijen wanneer ze niet in hun natuurlijke leefomgeving zijn.
Toch zijn de negatieve effecten van menselijk handelen op onze omgeving dermate destructief dat we in een klimaatcrisis verkeren. Ons tijdperk wordt ook wel aangeduid als het antropoceen: het tijdperk waarin het aardse klimaat en de atmosfeer de gevolgen ondervinden van menselijke activiteit. We lijken onze connectie met onze natuurlijke leefomgeving erg verkleind te hebben. Dit kan ten dele liggen in het onderscheid tussen natuur – cultuur dat in de moderniteit wordt gemaakt, terwijl dit onderscheid in werkelijkheid niet bestaat.
Volgens de Gaia-hypothese kan de aarde als een systeem (ecologie) gezien worden waarbinnen alle levende en niet-levende onderdelen onderlinge connecties onderhouden. Het is precies deze verbinding tussen mensen en andere elementen die binnen ecopsychologie als uitgangspunt wordt genomen.
Theodore Roszak, een van de grondleggers van ecopsychologie, omschreef het doel van ecopsychologie als “het overwinnen” van de historische en hardnekkige kloof tussen het psychologische en het ecologische, om de noden van de planeet en die van de persoon als een continuüm te zien.” En dan zijn we aangekomen bij de introductie van ecotherapie.
Ecotherapie, de praktijk van ecopsychologie, richt zich niet op het bevorderen van de individuele gezondheid, maar op het verbeteren van de connectie tussen degene in therapie en andere elementen van het ecosysteem, met als uitgangspunt dat het verbeteren van die connectie leidt tot wederzijdse verbetering (van gezondheid).
De link tussen mentale gezondheid van de mens en andere onderdelen van het ecosysteem is snel gelegd; denk aan uitdrukkingen als “de bloemetjes buiten zetten”, fenomenen als “winterdepressies” of de ervaren band tussen een mens en een dier waar hij voor zorgt. Hoe je deze informatie kan gebruiken om ecotherapie vorm te geven, is het onderwerp van mijn volgende blog!
Voor meer achtergronden, zie onder andere:
https://www.sciencedirect.com/topics/earth-and-planetary-sciences/gaia-hypothesis
Harper N.J. (2019). Nature-Based Therapy: A Practitioner’s Guide to Working Outdoors with Children, Youth, and Families (Segal J., Rose K., 1rst ed). New Society Publishers.
Flora 