In deze blog ga ik in op ecopschologie en -therapie. Ik schreef eerder dat het onderscheid tussen natuur – cultuur en subject – object binnen westerse cultuur ertoe heeft geleid dat onze connectie met de anders-dan-menselijke wereld is verstoord. Het herstel hiervan is het werkveld van ecopsychologie.
Thedore Roszak (1992) stelt dat wanneer een synthese tussen de innerlijke psychologische wereld en de ecologische buitenwereld bereikt wordt, een op milieu / ecologie gebaseerde standaard voor mentale gezondheid kan worden ontwikkeld. George Bateson (1979) wijst in dit kader op het belang van verhalen en dan niet de (rationele) concepten die in deze verhalen voorkomen, maar eerder de verbeelding en terugkerende patronen. Deze aanpak vergt het gebruik van een andere taal dan de taal van concepten / objectiviteit, die pleroma wordt genoemd.
Deze taal, creatura genoemd, omschrijft levende systemen; mensen zijn onderdelen van deze systemen. Dit gedachtegoed is uitgewerkt tot systeemtherapie, waarbij begrippen als circulaire causaliteit, maar ook observatie en het stellen van relationele vragen centraal staan. Systeemtherapie wordt gebruikt voor groepen personen (gezin, bijvoorbeeld), en kan worden toegepast op ecologieën.
Een systemische werkwijze is daarbij geschikt voor het in kaart brengen van de relaties tussen mensen en de niet-menselijke wereld en de instandhouders van deze relaties. Via bewustmaking en systemische interventies kan gepoogd worden om deze relaties te verbeteren. Hierbij kan gebruik gemaakt worden van actieve verbeelding, bijvoorbeeld met behulp van narratief-therapeutische en creatieve technieken.
De taal van het lichaam mag hierbij niet vergeten worden. Levine en Frederick (2012) wezen op de relatie tussen emotionele stress, traumata en lichamelijke reacties / klachten, hetgeen onvoldoende wordt meegenomen in verbale therapieën. Lichaamsgericht werken kan daarbij een belangrijke en krachtige werkwijze zijn in natuurgericht therapeutisch werk.
Tot slot: een belangrijk punt wanneer de taal van creatura of imaginatie gebruikt wordt, is dat het niet louter om fantasie gaat, maar om hermeneutiek, waarbij ervaring wordt omgezet in (subjectieve) kennis. Hoewel dit geen gewoongoed in wetenschappelijk werk is, komt dit proces terug in ervarignsgerichte / clientgerichte psychotherapieen. Deze therapievormen zijn geschikt voor het onderzoeken van mens – niet-mens relaties.
En zie hier: een aantal mooie aanknopingspunten voor ecotherapeutisch werk. Ik wens jullie veel inspiratie / werkplezier!
Bronnen:
Bateson, G. (1979). Mind and Nature: A necessary unity. London: Wildwood.
Duncan, R. (2018). Nature in Mind: Systemic Thinking and Imagination in Ecopsychology and Mental Health. London / New York: Routledge.
Roszak, T. (1992). The voice of the earth. Michigan: Simon & Schuster.
Levine, P. & Frederick, A (2012). Waking the Tiger: Healing Trauma. Berkely, CA: North Atlantic Press.
Flora 